Deprem Çocukları Nasıl Etkiler? Deprem Sonrası Çocuklara Nasıl Yaklaşılmalı?
Deprem gibi travmatik olaylar yetişkinler için bile oldukça zorlayıcıdır. Bu nedenle deprem hakkında konuşmak çocuklar için de büyük bir stres kaynağı olabilir. Depremin doğası ve yıkıcı etkisi çocuklar için korkutucu ve belirsiz bir deneyim yaratabilir. Nasıl ki her yetişkin deprem karşısında aynı tepkiyi vermezse, çocuklar da bu olaya farklı şekillerde tepki gösterebilir.
Deprem hakkında çocuklarla hiç konuşmamak ise kaygıyı azaltmak yerine artırabilir. Çünkü çocuklar anlamlandıramadıkları durumlarda ortaya çıkan boşlukları kendi hayal güçleriyle doldurmaya çalışırlar. Bu nedenle depremi çocuklara anlatırken yaşlarına uygun, anlaşılır ve doğru bilgiler vermek; onların kendilerini daha güvende hissetmelerine yardımcı olur.
Yaşlara Göre Çocukların Depreme Verdikleri Tepkiler
0–12 Ay
Deprem gibi travmatik olaylardan sonra oluşan stres, bebeklerin uyku ve beslenme düzenlerinde değişikliklere neden olabilir. Bebekler çevrelerindeki yetişkinlerin üzüntü, korku ve kaygı gibi duygularına tepki verebilirler.
Anne kaybı bebekleri en çok etkileyen durumlardan biridir. Depremde annesini kaybetmiş bir bebeğin sakin ve güvenli bir ortamda, güvenilir bir bakım veren tarafından desteklenmesi bebeğin uyum ve adaptasyon sürecini kolaylaştırır.
1–3 Yaş
Bu yaş grubundaki çocuklar ölüm kavramını tam olarak anlayamaz. Yakınlarını kaybetmişlerse, ölen kişi hakkında sorular sorabilirler. Ebeveynin gelmemesi veya onunla oynamaması nedeniyle öfke ve kızgınlık yaşayabilirler.
Bakım veren kişiye aşırı bağlanma görülebilir ve çocuk, terk edilme korkusuyla onun yanından ayrılmak istemeyebilir. Yıkılan evleri hakkında sorular sorabilirler.
Bu dönemde parmak emme, ağlama gibi regresif davranışlar da görülebilir.
3–6 Yaş
Bu yaş grubundaki çocuklar ölümü tam olarak anlamlandıramaz ve ölen kişinin geri döneceğine inanabilir. Ebeveynin yokluğu hakkında sık sık sorular sorabilirler.
Bu dönemde sihirsel düşünce baskın olduğu için çocuklar ebeveynlerinin ölümünden veya evlerinin yıkılmasından kendilerini sorumlu tutabilir ve suçluluk duygusu yaşayabilirler.
Ağlama, karanlık korkusu, yalnız uyuyamama ve çeşitli fobilerde artış görülebilir.
6–9 Yaş
Bu yaş grubundaki çocuklar ölümün geri dönüşü olmayan bir durum olduğunu yavaş yavaş kavramaya başlar.
Deprem sonrası hayata karşı ilgisizlik, öfke ve kızgınlık gibi duygular görülebilir. Uyku problemleri ortaya çıkabilir.
Okula uyum sağlamakta zorlanma ve ders başarısında düşüş yaşanabilir.
Depremden Etkilenen Çocuğa Nasıl Yaklaşılmalı?
Depremden doğrudan ya da dolaylı olarak etkilenen her çocuk bu süreci kendi yaşına, kişilik özelliklerine ve duygusal gelişimine göre yaşayacaktır.
Deprem hakkında çocukla konuşmadan önce, konuşacak kişinin psikolojik olarak kendini hazır hissetmesi oldukça önemlidir. Eğer yetişkin hâlâ olayın şokunu yaşıyor, gergin veya stresli hissediyorsa, bu durum çocuğa da yansıyabilir. Unutulmamalıdır ki çocuklar çoğu zaman söylenen sözlerden çok, nasıl söylendiğinden etkilenir.
Çocuğun da deprem hakkında konuşmaya hazır olması önemlidir. Kendini yorgun veya huzursuz hissettiği zamanlarda bu konuşmaları yapmak yerine, hazır hissettiği bir zamanda konuşmasına fırsat tanınmalıdır.
Empati kurmak, çocuğun duygularını anlamaya çalışmak ve duygularını ifade etmesine fırsat vermek oldukça önemlidir. Çocuklar duygularını yetişkinler gibi açık şekilde ifade edemeyebilir. Bu durum onların etkilenmediği anlamına gelmez. Bu nedenle çocuğun duygularını paylaşabileceği güvenli bir ortamın olması ona güven verir.
Günlük rutinleri mümkün olduğunca sürdürmeye çalışmak da oldukça önemlidir. Çocuk deprem sonrası okula gitmek istemeyebilir; ancak okul yalnızca ders için değil, arkadaşlarıyla iletişim kurabilmesi ve duygularını paylaşabilmesi açısından da önemlidir. Rutinlerin devam etmesi çocuğun kendini güvende hissetmesine ve gelecek kaygısının azalmasına yardımcı olur.
Depremi anlatırken basit ve anlaşılır bir dil kullanmak önemlidir. Özellikle küçük yaş gruplarında hikâyeler ve oyunlar aracılığıyla anlatmak daha etkili olabilir. Oyunun iyileştirici bir gücü vardır. Çocuğun yaşadığı duyguları oyun yoluyla ifade etmesi veya resim çizerek anlatması travmatik deneyimi işlemesine yardımcı olabilir.
Deprem nedeniyle yakınlarını kaybeden çocuklar ölüm hakkında sorular sorabilir. Bu durumda yalan söylememek ve gerçeği yaşına uygun bir şekilde anlatmak önemlidir. Çocuğu üzmemek amacıyla söylenen yanlış bilgiler zamanla güven kaybına neden olabilir.
Her çocuk kayıp ve yas sürecini farklı şekilde yaşar. Bu nedenle çocuğun kendi yas sürecini yaşamasına izin vermek, güvende olduğunu hissettirmek ve ihtiyaçlarını dikkatle gözlemleyerek destek olmak bu süreci daha sağlıklı atlatmasına yardımcı olacaktır.
Sayfa içeriği sadece bilgilendirme amaçlıdır, tanı ve tedavi için mutlaka doktorunuza başvurunuz
Bu içerik bilgilendirme amacı taşır; kişiye özel değerlendirme veya profesyonel destek yerine geçmez.