Depremin Psikolojik Etkileri: İkincil Travma Nedir ve Nasıl Başa Çıkılır?
Ülkemizi derinden sarsan deprem haberlerinin ardından birçok kişi deprem bölgesinden kilometrelerce uzakta olsa bile yaşanan acıları derinden hissetti. Pek çok insan günlük yaşamına devam etmekte, yemek yemek, uyumak ve günlük rutinlerini sürdürmekte zorlandığını ifade etti.
Bu durum psikolojide ikincil travma olarak tanımlanır.
İkincil travma; travmatik bir olayı doğrudan yaşamamış ya da birebir tanık olmamış kişilerin, başkalarının yaşadığı travmatik deneyimlerin etkisini sanki kendileri yaşamış gibi hissetmeleri durumudur.
Özellikle deprem sonrası başkalarının acılarına doğrudan tanıklık eden kurtarma ekipleri, sağlık çalışanları ve sahada gönüllü olarak çalışan birçok kişi bu durumdan etkilenebilmektedir.
Bununla birlikte deprem bölgesinde yaşamayan kişiler de olay yerinden gelen fotoğraflar, videolar ve sosyal medyada paylaşılan haberler nedeniyle yoğun bir şekilde etkilenebilir. Bu nedenle deprem bölgesinde bulunmayan birçok kişi de ikincil travma belirtileri yaşayabilmektedir.
İkincil Travma Belirtileri Nelerdir?
Depremi doğrudan yaşayan kişilerde görülebilen birçok duygusal ve psikolojik belirti, ikincil travma yaşayan kişilerde de benzer şekilde ortaya çıkabilir.
Duygusal belirtiler
Şaşkınlık ve şok
Öfke
Kendini veya başkalarını suçlama eğilimi
Yalnızlık duygusu
Fiziksel belirtiler
Seslere aşırı duyarlılık
Kendine yabancılaşma hissi
Tükenmişlik hissi
İştah artışı veya iştah kaybı
Enerji düşüklüğü ve çabuk yorulma
Bilişsel belirtiler
Karar vermede zorlanma
Olayları hatırlamada güçlük
Düşünce karmaşası
Konsantrasyon problemleri
Davranışsal belirtiler
Uyku düzeninde bozulma
Dikkat dağınıklığı
Sosyal ortamlardan uzaklaşma
Depremi hatırlatan durumlardan kaçınma
İş ve sosyal yaşamda enerji kaybı
Ağlama
Ruhsal belirtiler
Depresif ruh hali
Umutsuzluk
Yoğun kaygı
İkincil Travmadan Korunmak İçin Neler Yapılabilir?
Günlük rutinlerinizi sürdürmeye çalışın
Eski rutinlere dönmek ve kendinize zaman ayırmak psikolojik dengeyi korumaya yardımcı olur.
Fiziksel ve ruhsal sağlığınıza özen gösterin
Düzenli uyku ve sağlıklı beslenme önemlidir. Kendinizi stresli hissettiğiniz zamanlarda meditasyon, gevşeme egzersizleri ve nefes çalışmaları yapmak stres seviyenizi azaltabilir.
Haber tüketimini sınırlandırın
Sürekli deprem haberlerine maruz kalmak kaygıyı artırabilir. Bu nedenle sosyal medyada geçirilen zamanı sınırlandırmak ve yalnızca güvenilir kaynaklardan bilgi almak önemlidir.
Kendinizi tüketmeden destek olun
Başkalarına yardım etmek çok değerlidir; ancak yardım ederken kendi fiziksel ve psikolojik sınırlarınızı korumak da önemlidir. Öncelikle kendi iyi oluşunuzu koruyabilmeniz, başkalarına daha sağlıklı destek verebilmenizi sağlar.
Duygularınızı paylaşın
Yaşadığınız üzüntü, kaygı ve diğer duyguları güvendiğiniz kişilerle paylaşmak psikolojik yükün hafiflemesine yardımcı olabilir.
Gerekirse profesyonel destek alın
Yaşadığınız duygularla baş etmekte zorlanıyorsanız bir uzmandan psikolojik destek almak süreci daha sağlıklı yönetmenize yardımcı olabilir.
Sayfa içeriği sadece bilgilendirme amaçlıdır, tanı ve tedavi için mutlaka doktorunuza başvurunuz
Bu içerik bilgilendirme amacı taşır; kişiye özel değerlendirme veya profesyonel destek yerine geçmez.