Stres Nedir? Stresle Nasıl Başa Çıkılır?
Stres, modern çağın en yaygın psikolojik sorunlarından biri olarak görülmektedir. Stresin birçok tanımı yapılmakla birlikte en genel anlamıyla; kişinin zorlayıcı, baskı yaratan veya üzüntü veren olaylar karşısında verdiği bedensel ve psikolojik tepki olarak tanımlanabilir.
Strese Neden Olan Faktörler
Strese yol açan durumlar kişiden kişiye farklılık gösterebilir. Bir olayın stres yaratıp yaratmaması, kişinin o olaya verdiği anlam ve yaptığı yorumla yakından ilişkilidir.
Strese neden olabilecek bazı durumlar şunlardır:
günlük yaşamda meydana gelen değişimler
sağlık sorunları
kişiler arası çatışmalar
önemli yaşam olayları
boşanma veya ayrılık
evlilik gibi büyük yaşam değişimleri
ekonomik sıkıntılar
belirsizliğe tahammül edememe
kişilik özellikleri
Bu tür durumlar kişinin stres düzeyini artırabilir ve psikolojik baskı hissetmesine neden olabilir.
Stres Her Zaman Olumsuz Mudur?
Stres denildiğinde çoğu zaman akla olumsuz ve negatif anlamlar gelir. Ancak aslında belirli düzeyde stres yaşamın doğal bir parçasıdır ve gerekli olabilir.
Nasıl ki yemek yemek, uyumak veya nefes almak hayatta kalmamız için gerekliyse, stres de insanın hayatta kalma mekanizmalarından biridir.
Stres, olası tehlikelere karşı kişiyi uyarır ve hazırlıklı olmasını sağlar. Her ne kadar zorlayıcı ve rahatsız edici bir duygu olsa da, doğru şekilde yönetildiğinde kişiyi başarıya ve gelişime götürebilir.
Bu nedenle optimum düzeyde stresin olumlu yönleri vardır. Stres;
kişiyi motive edebilir
değişim ve gelişime katkı sağlayabilir
problem çözme becerilerini güçlendirebilir
harekete geçmeyi kolaylaştırabilir
Stres Ne Zaman Zararlı Hale Gelir?
Stres bazı durumlarda yararlı olmaktan çıkıp kişinin sağlığını olumsuz etkileyebilir.
Aşağıdaki durumlarda stres olumsuz bir deneyime dönüşebilir:
strese verilen tepkiler gerçekçi olmadığında
stres uzun süre devam ettiğinde
kronik ve tekrarlayıcı hale geldiğinde
kişi stres yaratan durumla baş edemeyeceğini düşündüğünde
sosyal uyum ve günlük yaşam bozulmaya başladığında
Uzun süreli ve yoğun stres, zamanla çeşitli fiziksel ve psikolojik sağlık sorunlarına yol açabilir.
Vücudumuz Strese Nasıl Tepki Verir?
Stres tepkisi beynin önemli bölgelerinden biri olan hipotalamusta başlar. Bu süreçte sempatik sinir sistemi devreye girer ve böbrek üstü bezleri adrenalin ve noradrenalin hormonlarını salgılar. Aynı zamanda vücutta kortizol hormonu üretilir.
Kortizol hormonu vücutta “savaş ya da kaç” tepkisini ortaya çıkarır.
Kişi risk içeren bir durumla karşılaştığında, bu durumla baş edemeyeceğini düşünürse kaçma tepkisi verir. Eğer bu durumla baş edebileceğini düşünürse savaş tepkisi ortaya çıkar.
Tehdit veya stres yaratan bir durumla karşılaşıldığında, beyindeki sinir hücreleri vücudun farklı bölgelerine sinyaller gönderir ve saniyeler içinde çeşitli bedensel ve psikolojik tepkiler oluşur.
Stresin Belirtileri Nelerdir?
Fiziksel Tepkiler
sindirim sisteminin yavaşlaması
kalp atışlarının hızlanması
solunumun hızlanması
terleme artışı
kas gerginliği
yorgunluk hissi
uyku ve iştah problemleri
vücudun çeşitli bölgelerinde ağrılar
Zihinsel Tepkiler
dikkat dağınıklığı
unutkanlık
kafa karışıklığı
kontrolü kaybetme korkusu
Psikolojik Tepkiler
sinirlilik ve öfke
huzursuzluk
tedirginlik
kolay ağlama
değersizlik hissi
yapılan aktivitelerden keyif alamama
Davranışsal Tepkiler
durumdan kaçınma
aşırı hareketlilik veya donakalma
kişiler arası ilişkilerde sorunlar
sigara veya alkol kullanımında artış
Stresle Nasıl Başa Çıkılır?
Aynı stresli olayla karşılaşan insanlar farklı tepkiler verebilir. Bu nedenle aynı stres kaynağı herkes üzerinde aynı etkiyi yaratmaz.
Stresle başa çıkmak için uygulanabilecek bazı yöntemler şunlardır:
Fiziksel Yöntemler
kas gevşetme egzersizleri
nefes egzersizleri
meditasyon ve gevşeme çalışmaları
düzenli egzersiz yapmak
sağlıklı beslenmek
Davranışsal Yöntemler
rahatlatıcı ortamlarda bulunmak
sosyal destek almak
sevilen aktivitelerle ilgilenmek
Psikolojik Yöntemler
Stresle baş edebilmek için kişinin stres yaratan olayları yok saymak veya bastırmak yerine fark etmesi ve kabul etmesi önemlidir.
Çoğu zaman yaşanan olaydan çok, o olaya verilen anlam kişinin duygu, düşünce ve davranışlarını belirler. Olaylara verilen tepkileri değiştirmek stres düzeyini de azaltabilir.
Eğer stresle baş etmekte zorlanıyorsanız bir ruh sağlığı uzmanından destek almak bu süreci daha sağlıklı yönetmenize yardımcı olabilir.
Sayfa içeriği sadece bilgilendirme amaçlıdır, tanı ve tedavi için mutlaka doktorunuza başvurunuz
Bu içerik bilgilendirme amacı taşır; kişiye özel değerlendirme veya profesyonel destek yerine geçmez.