Hırslı Olmak: Avantajları ve Dezavantajları Nelerdir?
Hırslı olmak, kişinin motivasyonunu artıran, daha aktif çalışmasını sağlayan ve başarıda artışa katkıda bulunan önemli bir özelliktir. Ancak hırsın aşırıya kaçması, eğitim hayatında, aile içinde, iş yaşamında veya özel hayatta kişinin hayatını olumsuz yönde etkileyebilir.
Hırs doğru yönetildiğinde kişiyi başarıya taşırken, aşırı hırs kişiyi olumsuz duygu durumlarına götürebilir. Örneğin, bir çocuğun arkadaşlarıyla oynadığı oyunu kaybettikten sonra bunu kabullenmemesi ve hırçınlaşması, bir öğrencinin 100 yerine 95 aldığı sınavda ağlaması veya iş yerinde sürekli fazla mesaiye kalarak iş yükünden fazlasını üstlenmesi, başarı gibi görünse de ardında fazla hırsın olumsuz etkileri olabilir.
İş yaşamında daha iyi olma, terfi alma veya rakibi geçme arzusu ile gereğinden fazla hırslı olmak, kişinin en ufak hataları görmesine ve olaylara aşırı tepki göstermesine yol açabilir. Bu durum, hem kendine hem de başkalarına zarar verici davranışlara dönüşebilir. Fazla hırsın en yakın arkadaşı strestir; sonu olmayan bir hırs, eldeki başarılarla yetinmemeye ve daha fazla stres etkeni ile karşı karşıya kalmaya neden olur. Ayrıca, aşırı hırslı olma durumu, kişisel hayatın ve aile yaşamının ihmal edilmesine de yol açabilir.
Doğumdan itibaren çocuğa verilen roller, yetişkin hayatının şekillenmesinde önemli rol oynar. Başarıların övüldüğü, başarısızlıkların ardındaki çabanın göz ardı edildiği ortamlar, çocukta “Başarılı olursam sevileceğim” inancına yol açabilir. “Bu bölümü kazanmalısın”, “Şu sınavdan en iyi notu sen almalısın”, “Bak şu arkadaşın bu notu aldı, sen alamadın” gibi kıyaslamalar, “Şu sınavı kazanmazsan çok üzülürüm” vb. gibi söylemler çocuğun çabasını göz ardı edip, başarıya yoğunlaşmaya ve başarılı olursa sevileceği ve taktir edileceği düşlemine sebep olabilir. Bu durum, yetişkinlikte de sürekli çalışma ve takdir görme arzusuna dönüşebilir, ne kadar başarılı olursa olsun memnuniyetsizlik hissi yaşanabilir.
Hırs tek başına bir duygu değildir; altında birçok olumsuz duygu da yatar. Kişi, elde ettiği başarıları kendi kimliği ile özdeşleştirerek kendi değerini başarıları ile örtüştürebilir. Alınan her başarıda kendini daha yeterli ve değerli hissederken, yaşanan başarısızlıklarda kişisel olarak değersizlik hissi yaşanabilir.
Fazla hırslı bireyler, en ufak hatayı ve başarısızlığı kabul etmeme eğilimindedir; her işi mükemmel yapma, en başarılı olma arzusu ve başarısızlık karşısında demoralize olma durumu da görülebilir. Bu kişilerde bazen narsistik kişilik özellikleri de görülebilir.
Başarılı olmada hırs önemli bir etken olsa da tek etken değildir. Doğru bilgi edinimi, yaratıcılık, azim ve yapabileceğine inanmak da başarı için kritik faktörlerdir. Hırslı olunduğunda amaç sadece başarıdır; azim ve yaratıcılıkla yapılan işlerde ise süreç ve harcanan emek de değerlidir. Bu nedenle yapılan işin amacı yalnızca başarı olmamalı, aynı zamanda çaba da takdir edilmelidir.
Sayfa içeriği sadece bilgilendirme amaçlıdır, tanı ve tedavi için mutlaka doktorunuza başvurunuz
Bu içerik bilgilendirme amacı taşır; kişiye özel değerlendirme veya profesyonel destek yerine geçmez.