İnsanlara Güvenememek: Pistanthrophobia Nedir?
İnsan, biyo-psiko-sosyal bir varlıktır. Sosyalleşmek, ikili ilişkiler kurmak ve güven duygusu geliştirmek sağlıklı bir sosyal yaşam için oldukça önemlidir. Ancak bazı kişiler için başkalarına güvenmek oldukça zor olabilir. Hatta bu durum zamanla fobi boyutuna ulaşabilir ve kişi kimseye güvenmemeye, hatta güvenmekten korkmaya başlayabilir.
Pistanthrophobia, kişinin geçmişte yaşadığı olumsuz ilişki deneyimleri nedeniyle insanlara güvenmekte yoğun zorluk yaşamasını ifade eden bir kavramdır. Kişi, geçmişte yaşadığı incinme, hayal kırıklığı ya da ihanet gibi deneyimlerin tekrar yaşanmaması için kendisini korumaya almaya çalışır. Bu koruma çabası zamanla insanlara karşı mesafeli ve güvensiz bir tutum geliştirmesine neden olabilir.
Diğer insanlara güvenmekte zorlanmanın temelinde çoğu zaman kişinin kendine güveninin zedelenmiş olması bulunur. Kişi geçmiş deneyimlerinde yaşadığı olumsuzlukların tekrar etmemesi için bilinçdışı bir savunma geliştirir ve insanlara güvenmekten kaçınır. Geçmişten gelen bu olumsuz deneyimler, yeniden incinme korkusuyla yeni ilişkilerde kendini tekrar edebilir ve zamanla bir kısır döngü oluşabilir.
Güven, her ilişkinin en önemli unsurlarından biridir. Ancak bazı kişiler geçmiş deneyimlerini bugünkü ilişkilerle özdeşleştirerek tüm insanların güvenilmez olduğu sonucuna varabilir. Böylece gelecekte yaşanabilecek olası hayal kırıklıklarından korunmak için şu tür düşünceler geliştirebilirler:
“Tekrar güvenirsem aynı şeyleri yaşarım.” “Kimseye güvenmezsem tekrar incinmem.” “İnsanların hiçbiri güvenilmez.” “Bunlar hep benim başıma geliyor.”
Bu tür katı ve olumsuz inançlar, kişinin yeni ilişkiler kurmasını zorlaştırabilir. Kişi karşısındaki insanı daha tanımadan, onu kendisini üzecek ya da güvenini kıracak biri olarak etiketleyebilir. Çoğu zaman yaşanacak olayların en kötü senaryosunu düşünür ve karşısındaki kişinin söylediklerine güvenmekte zorlanır.
Bu güvensizlik duygusuna çoğu zaman hayal kırıklığı, ümitsizlik, öfke, suçluluk, kaygı ve korku gibi duygular eşlik edebilir. Kişi yalnızca romantik ilişkilerde değil; iş hayatında, aile ilişkilerinde ve sosyal çevresinde de benzer güvensizlikler yaşayabilir.
Her ne kadar dışarıdan mesafeli ve soğuk bir tutum sergilese de bu durumun altında çoğu zaman reddedilme korkusu ve özgüven eksikliği bulunabilir. Genellikle içe dönük, sessiz ve temkinli olan bu kişiler yalnızca diğer insanlara değil, zaman zaman kendi sezgilerine ve duygularına da güvenmekte zorlanabilirler. Bu nedenle incinmemek ve yeniden hayal kırıklığı yaşamamak için daha fazla mesafe koyma eğilimi gösterebilirler.
Kedi ya da köpek fobisi olan bir kişi hayvanla karşılaştığında yolunu değiştirip uzaklaşmaya çalışabilir. Benzer şekilde, insanlara güvenmekte zorlanan kişiler de ilişkilerde yaşadıkları yoğun kaygı nedeniyle insanlarla yakın ilişki kurmaktan kaçınabilirler. Böyle durumlarda yeniden incinme korkusu, insanlara güvenme isteğinden daha güçlü hâle gelebilir.
Pistanthrophobia Belirtileri Nelerdir?
• Karşısındaki kişiye güvenmek istemesine rağmen bunu yapmakta zorlanmak • Tanıştığı insanların kendisini inciteceğini düşündüğü için yeni ilişkiler kurmaktan kaçınmak • Kurulan her ilişkinin zarar vereceğine dair yoğun ve irrasyonel korkular yaşamak • Güven gerektiren durumlarda yoğun kaygı hissetmek • İnsanların kendilerini oldukları gibi göstermediğine inanmak, şüpheci davranmak • İlişkilerle ilgili geleceği düşünürken sürekli en kötü senaryoyu hayal etmek • Mutlu bir ilişkinin mümkün olmadığına dair güçlü inanışlar geliştirmek • Hayal kırıklığı yaşayacağı durumları sürekli beklemek • İlişkilerde kendini korumak için mesafeli ve soğuk davranmak • Duygularını ifade etmekten kaçınmak • İnsanların kendisine değer vermeyeceğine dair güçlü bir inanç taşımak • Tanışılan kişilere karşı sürekli şüpheyle yaklaşmak
Pistanthrophobia Nasıl Aşılabilir?
• Öncelikle geçmişte yaşanan olumsuz ilişkilerin gelecekte kurulacak tüm ilişkiler için belirleyici olmayabileceğini kabul etmek önemlidir. Her insan ve her ilişki farklıdır.
• “Bu hep benim başıma geliyor”, “Ben hiçbir zaman mutlu olamayacağım”, “Kimse güvenilir değil” gibi katı düşünceler fark edilmeli ve sorgulanmalıdır.
• Yeni insanlara güvenmekte zorlanmanıza neden olan eski deneyimleri ve duyguları fark etmek önemli bir adımdır. Bu duyguları tanımak ve anlamak, iyileşme sürecini kolaylaştırabilir.
• Geçmişte yaşanan hayal kırıklıklarını kabul etmek ve bu duygularla yüzleşmek, yeni ilişkilerin daha sağlıklı kurulabilmesi için gereklidir.
• Geçmiş deneyimlerden ders almak önemlidir; ancak tüm yeni ilişkileri geçmişteki deneyimlerle değerlendirmek ilişkileri zorlaştırabilir.
• Bu sürecin kısa sürede oluşmadığı gibi kısa sürede çözülemeyebileceğini kabul ederek kendinize zaman tanımak önemlidir.
• Eğer insanlara güvenmekte yaşadığınız zorluk günlük yaşamınızı, ilişkilerinizi veya psikolojik iyi oluşunuzu belirgin şekilde etkiliyorsa psikoterapi desteği almak süreci anlamak ve sağlıklı bir şekilde ilerlemek açısından yardımcı olabilir.
Sayfa içeriği sadece bilgilendirme amaçlıdır, tanı ve tedavi için mutlaka doktorunuza başvurunuz
Bu içerik bilgilendirme amacı taşır; kişiye özel değerlendirme veya profesyonel destek yerine geçmez.