Okul Fobisi Nedir? Okula Gitmek İstemeyen Çocuğa Nasıl Yaklaşılmalı?
Okulların açılmasına çok az bir zaman kala yaz tatilinin bitmesi ve ders zilinin yeniden çalacak olması birçok öğrencide kaygıya neden olabilmektedir. Bu durum bazı çocuklarda okula gitmek istememe, okul korkusu veya okul fobisi şeklinde ortaya çıkabilir.
Okul fobisinin altında farklı nedenler yatabilir. Her eğitim-öğretim yılının başında çocukların okula gitmek istememesi sık görülen bir durumdur. Ancak bu durum birkaç haftayı geçiyor ve çocuk kesinlikle okula gitmek istemiyorsa okul fobisinden söz etmek mümkün olabilir.
Doğumdan itibaren ebeveynleri ile yoğun vakit geçiren çocuk, okul çağına geldiğinde ebeveynlerinden ayrılarak farklı bir ortama girer. Bu yeni durum çocukta kaygıya yol açabilir. Sağlıklı bir ayrılık süreci için okul öncesi eğitim, çocuğun okula başlama kaygısını azaltmada önemli bir rol oynar. Bunun yanı sıra çeşitli kurslar ve sosyal aktiviteler de çocuğun sosyalleşmesine katkı sağlayarak okul ortamına uyumunu kolaylaştırabilir.
Okulun nasıl bir yer olduğunu bilmemek ya da okulda nelerle karşılaşacağını kestirememek de çocukta kaygı ve korkuya neden olabilir. Özellikle anaokulu, kreş veya ilkokula yeni başlayan çocuklarda okula gitmek istememe, anneye yapışma, yoğun korku ve kaygı gibi davranışlar görülebilir. Güvenli ev ortamından ayrılan bazı çocuklar, kalabalık ve belirli kuralların olduğu okul ortamına uyum sağlamakta zorlanabilir. Bu süreçte en sık görülen kaygı türü ise anne ve babadan ayrılmaya karşı gelişen ayrılık kaygısıdır.
Okula gitme saatine yaklaşıldığında bazı çocuklarda şu belirtiler ortaya çıkabilir:
mide bulantısı
kusma
iştahsızlık
huzursuzluk
ağlama
baş ağrısı
karın ağrısı
enerji düşüklüğü
içe kapanma
uyku problemleri
yeme sorunları
Dikkat çekici olan nokta ise bu belirtilerin çoğunlukla hafta sonlarında ya da çocuk okula gitmediğinde ortadan kaybolmasıdır.
Okul Reddinin Nedenleri
• Aşırı koruyucu veya aşırı serbest ebeveyn tutumu ile büyüyen çocuklar bağımsızlaşmakta zorlanabilir. Bu durum, çocukların ebeveynlerinden ayrılarak okula gitmeleri gerektiğinde yoğun kaygı yaşamalarına neden olabilir.
• Çocuğundan ayrıldığında onun başına kötü bir şey geleceğinden endişe eden ebeveynler bu kaygıyı istemeden çocuğa da aktarabilir. Bu durumda çocuk, okula gitmek yani ebeveynlerinden ayrılmak gerektiğinde hem kendisinin hem de ebeveynlerinin başına kötü bir şey gelebileceğini düşünebilir.
• Hiç sorumluluk verilmeyen ve tüm ihtiyaçları ebeveynleri tarafından karşılanan çocuklar, bireyselleşmeleri beklenen okul dönemine geldiklerinde zorlanabilir ve ebeveynlerinden ayrılmak istemeyebilirler.
• Aile içi tartışmalar, evde küçük bir kardeşin olması, uzun süreli ayrılıklar, ailede yaşanan hastalık veya ölüm gibi olaylar da çocuğun okula gitmek istememesine neden olabilir. Bunun yanında öğretmen veya arkadaşlarla yaşanan sorunlar, ders başarısındaki düşüş, öğrenme güçlükleri, performans kaygısı ya da sosyal kaygı da okul reddini tetikleyebilir.
• Okul öncesi hazırlıkların yapılmamış olması ve çocuğun psikolojik olarak okul sürecine hazırlanması da önemli bir etkendir. Çocuk okul hakkında ne kadar bilgi sahibi olursa okul korkusu da o kadar azalabilir.
Okula Gitmek İstemeyen Çocuğa Nasıl Yaklaşılmalı?
• Öncelikle çocuğun okula gitmek istememe nedeni araştırılmalı, çocuk empati ile dinlenmeli ve anlaşılmalıdır. Çocuğun aklındaki sorulara açıklayıcı cevaplar verilmelidir.
• Çocuğun yaşadığı kaygının düzeyi göz önünde bulundurularak davranılmalı ve okula gitmesi konusunda destekleyici bir tutum sergilenmelidir.
• Çocuğun evde kalmasına izin vermek, okuldan daha fazla uzaklaşmasına neden olabilir. Bu nedenle ebeveynlerin bu konuda tutarlı bir tutum sergilemesi önemlidir. Anne “okula gitmelisin” derken babanın “bugün gitmesen de olur” demesi çocuğun kafa karışıklığı yaşamasına yol açabilir.
• Okula gitmek istemediği için çocuğa bağırmak, cezalandırmak ya da azarlamak doğru bir yaklaşım değildir. Bu tür davranışlar çocuğun kaygısını daha da artırabilir.
• Çocuğa “korkma”, “kaygılanma”, “korkacak ne var ki”, “merak etme” gibi mesajlar vermeniz çocuğun okul korkusunu pekiştirmekte ve çocuğun “kork”, “merak et”, “kaygılan” mesajını alıp, “demek ki korkacak, kaygılanacak, merak edecek bir şey var” mesajını içselleştirmesine sebep olmaktadır.
• Çocuklar ebeveynlerinin mimiklerini ve davranışlarını çok iyi gözlemler. Ebeveynlerin kaygılı davranması çocuğun da “demek ki endişelenecek bir durum var” şeklinde düşünmesine neden olabilir.
• Bu sürecin aşılabilmesi için zamana ihtiyaç olduğu unutulmamalıdır. Anne ve babaların sabırlı olması önemlidir. Okulla ilgili yaşanan kaygılar gerektiğinde okulun rehberlik servisi ile birlikte değerlendirilmeli ve ihtiyaç duyulduğunda uzman desteği alınmalıdır.
Sayfa içeriği sadece bilgilendirme amaçlıdır, tanı ve tedavi için mutlaka doktorunuza başvurunuz
Bu içerik bilgilendirme amacı taşır; kişiye özel değerlendirme veya profesyonel destek yerine geçmez.